Hemmeler hemme zady başarýan hünärmen bolmak islemeýär. Hakykatdan-da, häzirki marketing we saglygy goraýyş gurşawynda hünärmeniň şlýapasyny geýmek köplenç artykmaçlyk hökmünde görülýär. Bu, belki-de, ECP-leri hünärmenlik döwrüne iterýän faktorlaryň biridir.
Saglygy goraýyşyň beýleki ugurlary ýaly, häzirki wagtda optometriýa bu ýöriteleşdirilen ugur boýunça öňe barýar, bazarda köp adamlar muny tejribe tapawutlandyryjysy, hassalara has giň hyzmat etmegiň usuly we tejribe gerimi giňelýän mahaly, optometristleriň lukmançylyk göz bejergisine bolan gyzyklanmasynyň artmagy bilen baglanyşykly ugur hökmünde görýärler.
“Ýöriteleşme meýli köplenç gapjyk paýlama düzgüniniň netijesidir. Gysgaça aýdylanda, gapjyk paýlama düzgüni her bir adamyň/hassanyň her ýyl lukmançylyk kömegi üçin sarp etjek belli bir möçberiniň bolmagyndan ybaratdyr” diýip, “Review of Optometric Business” žurnalynyň professional redaktory, OD Mark Raýt aýtdy.
Ol şeýle hem sözüniň üstüne goşdy: “Göz guraklygy diagnozy goýlan hassanyň praktikada bolýan umumy mysaly, olara gözleg sanawynyň berilmegidir: bu göz damjalaryny dermanhanadan, bu göz maskasyny şu web sahypasyndan we ş.m. satyn alyň. Praktika üçin mesele, şol puluň näçesini praktikada iň ýokary derejä çykaryp boljakdygydyr”.
Bu ýagdaýda, göz damjalaryny we göz maskasyny hassanyň başga ýere gitmeginiň ýerine, lukmanhanada satyn alyp boljakdygyny göz öňünde tutmak gerekmi? diýip, Raýt sorady.
Şeýle hem, häzirki wagtda OD-ler häzirki gündelik durmuşda hassalaryň gözlerini ulanmagynyň üýtgeýändigini, esasan hem ekran öňünde geçirýän wagtlarynyň köpelmeginiň täsirini duýýarlar. Netijede, optometristler, esasanam hususy lukmançylyk şertlerinde hassalary kabul edýänler, häzirki döwrüň üýtgeýän we has anyk hassalaryň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin has işjeň usullary göz öňünde tutup ýa-da hatda goşup jogap berdiler.
Raýtyň pikiriçe, bu düşünje, has giň kontekstde göz öňünde tutulanda, göz guraklygy bolan hassany kesgitleýän umumy tejribedir. Olar diňe olara diagnoz goýmak bilen çäklenmän, has köp iş edýärlermi ýa-da has köp iş edip, olary bejerýärlermi? Gapjygy paýlamak düzgüni, mümkin boldugyça, olary başga birine ýa-da harçlajak goşmaça pullaryny harçlajak ýerine ibermegiň ýerine bejermelidigini aýdýar.
“Siz bu prinsipi ýöriteleşdiriş hödürleýän islendik tejribede ulanyp bilersiňiz” diýip, ol sözüniň üstüne goşdy.
Praktikalar hünäre geçmezden öň, OD-leriň tejribäni ösdürmek üçin elýeterli bolup biljek dürli usullary öwrenmegi we seljermegi möhümdir. Köplenç, başlamak üçin iň gowy ýer geljekki hünär bilen eýýäm meşgullanýan beýleki ECP-lerden soramakdyr. Başga bir wariant bolsa, iň gowy laýyk gelýän zady kesgitlemek üçin häzirki pudak meýillerine, bazar demografiýasyna we içerki hünär we iş maksatlaryna seretmekdir.
Ýöriteleşme barada başga bir pikir bar, ol bolsa diňe ýöriteleşdirilen ugry ýerine ýetirýän tejribe. Bu köplenç "az-owlak hassalar" bilen işleşmek islemeýän lukmanlar üçin mümkinçilikdir diýip, Raýt aýtdy. "Olar diňe ýöriteleşdirilenlige mätäç adamlar bilen işleşmek isleýärler. Bu tejribe üçin, ýokary derejeli bejergä mätäç hassalary tapmak üçin köp sanly az aýlyk alýan hassalary gözden geçirmegiň ýerine, olar başga tejribelere muny etmäge rugsat berýärler. Diňe ýöriteleşdirilen tejribeler, eger olar öz önümleriniň bahasyny dogry kesgitleseler, diňe isleýän hassalary bilen iş salyşyp, umumy tejribeden has ýokary umumy girdeji we has ýokary arassa girdeji getirmelidirler."
Ýöne, bu tejribe usuly, ýörite önüm hödürleýän köp kärhanalaryň öz önümleriniň bahasyny degişli derejede kesgitlemeýändigi meselesini döredip biler diýip, ol sözüniň üstüne goşdy. “Iň köp ýaýran ýalňyşlyk, öz önümleriniň bahasyny örän pes görkezmekdir”.
Şeýle-de bolsa, umumy praktikasyna ýöriteleşdirilen düşünjesini goşmaga ýa-da hatda doly ýöriteleşdirilen praktika döretmäge has meýilli ýaş lukmanlaryň bolmagy hem bar. Bu köp sanly oftalmologlaryň köp ýyllaryň dowamynda eýerýän ýoly. Hünärleşmegi saýlan lukmanlar muny özlerini tapawutlandyrmak we tejribelerini tapawutlandyrmak üçin edýärler.
Emma, käbir OD-leriň anyklamagy ýaly, ýöriteleşme hemmelere laýyk däl. “Ýöriteleşdirmegiň özüne çekijiligine garamazdan, OD-leriň köpüsi umumy garaýyşda galyp, çuňňur däl-de, giň gerimli bolmagyň üstünlik gazanmak üçin has amaly strategiýadygyna ynanýarlar” diýip, Raýt aýtdy.